Գլխավոր էջ
Գլխավոր էջ
Հայերեն | Русский    Կայքի քարտեզը
RSS News RSS
  Հրատարակչի կողմից
Հետահայաց Հետահայաց
Ամսվա քրոնիկա և համարի տեսություն Ամսվա քրոնիկա և համարի տեսություն
Աշխարհն ամսվա ընթացքում Աշխարհն ամսվա ընթացքում
Հայրենական մտքի գոհարներ Հայրենական մտքի գոհարներ
Քաղաքականություն Քաղաքականություն
Աշխարհաքաղաքականություն Աշխարհաքաղաքականություն
ԱՊՀ ԱՊՀ
Պետություն և իրավունք Պետություն և իրավունք
Հասարակություն և իշխանություն Հասարակություն և իշխանություն
Տնտեսություն Տնտեսություն
Բանավեճեր Բանավեճեր
Գիտություն և կրթություն Գիտություն և կրթություն
Մշակույթ և արվեստ Մշակույթ և արվեստ
Պատմություն Պատմություն
Քաղաք և գավառ Քաղաք և գավառ
Քաղաքական դիմանկարներ Քաղաքական դիմանկարներ
Հուշեր Հուշեր
Մեջբերումներ դասականներից Մեջբերումներ դասականներից
Մամուլ. հետաքրքիրն ամսվա ընթացքում Մամուլ. հետաքրքիրն ամսվա ընթացքում

 Հոդվածներ


Մեջբերումներ դասականներից

Մեջբերումներ դասականներից
Հոկտեմբեր 2010, N 9

ՎԵՐՋԻՆ ՌԱՈՒՆԴԸ

ԿԱՐՃ` ԻՄ ՄԱՍԻՆ

1961 թվականի ապրիլի 22, երեկո:

Երջանիկ երեկո: Այն ընդմիշտ կմնա հիշողությանս մեջ: Թվում է` այսօր էլ այն հիշում եմ ամենափոքր մանրամասնություններով հանդերձ:

Հիշում եմ, որ ցերեկը սարսափելի տրամադրություն ունեի, ինչ-որ ընկճվածություն: Նախորդ օրը հուզմունքից վատ էի քնել: Երեկոյան, վաղեմի սովորությանս համաձայն, ոտքով կրկես գնացի: Մոսկվան ողողված էր կինոթատրոնների և խանութների լույսերով: Թաց ձյուն էր գալիս: Փողոցի բանուկ մասը լիքն էր տեղում պտտվող մեքենաներով: Նրանք շփոթահար չռել էին դեղին աչքերը զզվելի եղանակի վրա, նրանց հենց քթի առջևով արագ անցնում էին ուշացած, շտապող անցորդները: Օձիքս բարձրացրած` ոտքերս քարշ էի տալիս մայթով, և ժամանակ առ ժամանակ գլուխս թափահարելով մաքրում էի կեպկայիս հովարին հավաքված ջրի կաթիլները:

Երբ կրկեսի ճակատին տեսա հսկայական, ջրից ներկը թափված ազդագիրը, որը ծանուցում էր իմ հյուրախաղերի մասին, լրիվ տրտմեցի: Հանդերձարանում մեխանիկորեն գրիմ արեցի և այդ ժամանակ միայն հասկացա, որ այսօր բեմելս է, առաջին ելույթս մոսկովյան կրկեսում, որն, իրավամբ, համարվում է լավագույնն աշխարհում: Ես հանկարծ պատկերացրի, թե ինչ կլինի, եթե ձախողվեմ:

Կարկամեցի, բայց ինչ-որ տեղ` խորքում, այլ զգացում կար, սպորտային ազարտի, սպորտային չարության զգացում, ճկուն, ուժեղ, ցանկացած մտքի հնազանդ  մարմին կար, և կար այն, ինչը փայփայվում էր հինգ տարի շարունակ, և հենց այնպես զիջել ես չէի ուզում:

Այդ երեկոն հիշում եմ ամենայն մանրամասնությամբ: Ես հիշում եմ, թե ինչպես ինձ մոտ ներկայացման ավարտից մի փոքր առաջ կուլիսներ վազեց կրկեսի հայտնի մի դերասան և աղաչում էր ինձ «դիմանալ, որովհետև առայժմ ամեն ինչ հիասքանչ է...», իսկ ես ավելի էի հանդարտվում. գլխավորը թողնվել էր վերջում:

Հիշում եմ ճչացող դահլիճը վերջին` «Բռնցքամարտ»  կլոունադայից հետո և, ինչն ամենաանհավանականն է, այն, որ ինձ կանչում էին հեռանալուցս հետո, կանչում էին, կարծես դա թատրոն էր, այլ ոչ թե կրկես: Հանդիսատեսների ծիծաղող դեմքեր, որ շարք առ շարք վեր էին բարձրանում մանեժի արգելապատից, և միայն մեկի դեմքն էր արցունքների մեջ, աջից չորրորդ շարքում, մորս դեմքը:

Այդ ամենը ես հիշում եմ, ասես երեկ էր, չեմ հիշում միայն ինչպես եմ ինձ պահել, ինչ եմ զգացել մանեժում, հիշողությանս մեջ միայն ազատության և երջանկության զգացողությունն է մնացել: 1961թ. լրիվ սկսնակ չէի. այդ ընթացքում արդեն մեկ տարի աշխատել էի մանեժում և 1956-ից, իհարկե, ոչ կանոնավորապես, որպես մնջկատակ աշխատում էի հեռուստատեսությունում և էստրադայում: Գլխավորը, որ հաջողվեց անել, եթե կարելի է այդպես արտահայտվել, կրկեսի և էստրադայի համար երկացանկի ընդհանուր ուրվագծերն էին, իսկ ծաղրածուի երկացանկը, նոր ռեպրիզը, նոր մնջախաղն այնքան թանկ են նստում հեղինակի վրա, որ, թվում է` չկա այնպիսի հոնորար, որը կարողանար փոխհատուցել նրա տառապանքը, եթե նույնիսկ այդ փոքր ստեղծագործությունը ծնվում է հընթացս:

Ինքնախարազանման, ինքնատվայտանքի քանի ժամ է պահանջվել, հուսալքության քանի ժամ է անցկացվել այն մտքից, որ դու բացարձակապես անտաղանդ ես և վերջին բանը, որ արել ես, այդպես էլ վերջինը կմնա: Բայց չհոգնեցնենք ընթերցողին հեղինակային դժոխքի սարսափներով, ավելի լավ է հիշել լուսավորն ու հաջողվածը:

Մի անգամ, դա 60 թվականին էր, ինձ կրկեսում ծրագրի համար հարկավոր էր գոնե մեկ նոր ռեպրիզ, այլապես կկործանվեի...

Ողջ առավոտ թափառեցի քաղաքում, և Լուի Արմսթրոնգի հիանալի երաժշտությունն ինձ հանգիստ չէր տալիս: Ես մենակ էի. երբ կամացուկ դնդնում եմ, չգիտես ինչու ընկերներս ինձ մենակ են թողնում` այսուայն կողմ փախչելով ու չխրախուսելով երաժշտական ունակություններս: Օ՜, նախանձ:

Երեկոյան, ներկայացումից առաջ, ասիստենտներիս, նրանք երկուսն են, պատմեցի նոր ռեպրիզիս մասին: Նրանք ծիծաղեցին և ասացին, որ կրկեսում դա չեն հասկանա: Հոգուս խորքում նրանց հետ արդեն համաձայն էի, բայց հակառակվելու զգացումից ջղագրգիռ ասացի, որ նրանք սխալվում են և այդ ռեպրիզի մասին դեռ առանձին գրախոսականներ կգրվեն:

Այդ երեկո խնդրեցի նվագախմբի շեփորահարին մի ինչ-որ բան նվագել Արմսթրոնգի բլյուզ ոճով և կատարեցի այդ ռեպրիզը:     

 

Ես ճիշտ էի

Դա աշխարհի պես հին մի պատմություն է այն մասին, որ չնայած իր ակնառու հաջողություններին` մարդիկ չեն ուզում ընդունել արվեստագետին, տվյալ պարագայում` ընդամենը ակրոբատին: Բայց երբ նրա տեխնիկան հասնում է կատարելության, իսկ դա ակնհայտ է, դահլիճը նրան պատշաճն է մատուցում... Ուշ է. նրա մեջ սպանել են հաջողության հավատը: Նա չի վերադառնա, իսկ եթե վերադառնա...

Իսկ թե ինչ կլինի, եթե նա վերադառնա, ես չգիտեմ, ես չեմ կարող իմանալ, թե ինչպես կվարվեն իմ հերոսներն ապագայում, ես մարգարե չեմ, ես սոսկ նրանց հեղինակն եմ, ես եմ նրանց ծնել, իսկ թե ինչպես կապրեն երեխաները հետո, միշտ չէ, որ միայն ծնողներից է կախված:

Հաճախ ասում են, թե հեղինակը պետք է «դիտի կյանքը», «ուսումնասիրի»: Ազնիվ խոսք, ես չգիտեմ ինչ է դա:

Իմ աշխատանքի ընթացքում ես մոտ քառասուն մնջախաղ և հիսուն ռեպրիզ ու կլոունադա եմ գրել ինձ և ուրիշ դերասանների համար, բայց ոչ մի դեպք չի եղել, որ սյուժեներից գոնե մեկը «տեսած»  լինեմ:

Իմ կարծիքով` սյուժեն «տեսնելը»  նույնն է, թե նատուրալիստական, ասես շուկայական գույնզգույն լուսանկար, կտավ նկարես և չավելացնես քո «ես»-ը. «ամեն ինչ ինչպես կյանքում է», և ամեն ինչ կեղծ է: Դե, չի կարող, իմ կարծիքով (այն, ինչ ասում եմ, իհարկե, սուբյեկտիվ է), մնջախաղի կամ ռեպրիզի սյուժեն կյանքում գոյություն ունենալ «մաքուր ձևով», ինչպես բնության մեջ մաքուր ձևով գոյություն չունեն թանկարժեք մետաղները:

Ես հիշում էի, թե որքան երկար եմ տառապել «Նրա ծննդյան օրը»  մնջախաղը պատրաստելիս, և երբ այն պատրաստ էր, սովորականի նման այն ցույց տվեցի ընկերներիս: Նրանք միաբերան ասացին. «Այո՛»: Եվ անասելիորեն զարմացան, որ հետո մի քանի տարի ես այն չէի խաղում: Ահա թե ինչի մասին է:

Տղային հրավիրել են ծնունդի: Նա երկար մտածեց և որոշեց աղջկան ծաղիկներ նվիրել, ո՛չ, ծաղիկ. միայն մի ծաղկի խնայողություն ուներ: Ճանապարհին և հանդիսության մեղավորի տանը տեղի ունեցած բազմաթիվ արկածներից հետո տղան վերջապես հասնում ու Նրան է մեկնում իր նվերը: Իսկ աղջիկը պատասխանում է «Իսկ ո՞վ է ձեզ հրավիրել»-ի տիպի մի ինչ-որ բանով: Տղան հեռանում է:

Ես երկար ժամանակ չէի կատարում այս պանտոմիմը բեմում, երկար ժամանակ, մինչև որ ցավը մոռացա:

 

Այս սյուժեն, ցավոք, կյանքից եմ «վերցրել»

Ամենամեծ ուրախությունն, իհարկե, այն է, երբ մի թերթ թղթով ու գրիչով ձևում եք ձեր հերոսների ճակատագիրը և գիտեք, որ նրանք ապրում ու գործելու են հեղինակ-ծնողի կամքին համաձայն, ինչպես ամենաիսկական մարդիկ: Եվ քանի որ իսկական են, ուզում ես նրանց բարի ու զգայուն սարքել, կարեկից ու համարձակ, պատրաստ պաշտպանելու թույլին, չթողնելու, որ վիրավորեն անմեղին և, իհարկե, ուզում ես նրանց որքան հնարավոր է ծիծաղելի կերտել` նման երկրագնդի մարդկանց մեծ մասին: 

 

Որոշ ինքնակենսագրական տվյալներ

Ծնողներս արվեստի հետ ոչ մի առնչություն չունեին, դրա համար էլ ավագ որդին` Միխայիլը, նկարիչ դարձավ, միջնակը` Հրաչյան, թատերական ռեժիսոր և գրող, կրտսերը, այսինքն` ես, մինչև հիմա չի կարողանում որոշել, թե ինչ դառնա:

Մարդը շատ հաճախ երազում է ունենալ այն, ինչ չունի: Մեր ընտանիքում, իմ մանկության ժամանակ, երբ մենք բոլորս միասին էինք ապրում, ես բոլորից տարբերվում էի հումորի լիակատար բացակայությամբ, ինչն էլ հետագայում իր դերն ունեցավ մասնագիտություն ընտրելիս: Երկար դեգերումներից հետո ես ընդունվեցի Կրկեսի ուսումնարան` կլոունադայի բաժին:

Կյանքն սկսեց ինձ հիրավի դրախտային թվալ, դե, դա հասկանալի է, բայց մինչև ուսումնարանը ես ինը տարի ռինգում եմ անցկացրել: Վերջապես, զգալով, որ ոչ ոք այլևս չի պատրաստվում «ջնջխել գլխիս խոցելի կետերը», ես, ազատ շունչ քաշելով, սկսեցի կրծել հումորիստական գիտության կարծր գրանիտը:

Մեր հին, բարի ուսումնարանն այն ժամանակ` 1956թ., այնպես լուսավոր ու գեղեցիկ չէր, ինչպես հիմա, բայց մենք այն պակաս չէինք սիրում:

Իմ ուսուցիչն էր Յուրի Բելովը, պատկառելի մի մարդ, երկու տարի ինձնից մեծ և ինքն էլ դեռ ուսումնարանը չավարտած: (Հիմա նա Մոսսովետի անվ. թատրոնի առաջատար ռեժիսորներից է): Այն ժամանակ մենք աշխատում էինք գիշերուզօր` ամեն րոպե Ամերիկա ու ամեն օր հեծանիվ հայտնագործելով: Ի դեպ, մի կոմիկական հեծանիվ մենք իսկապես հայտնագործեցինք, չէ՛, ազնիվ խոսք, դրանից հիմա շատ կոմիկներ են օգտվում:

Ոչ երկար, բայց ինտենսիվ տեսական որոնումներից հետո մենք Յուրի Բելովի հետ որոշեցինք, որ լավագույն դպրոցն այնպիսի «աստղի»  համար, ինչպիսին Ենգիբարյանն է, պրակտիկան է:

1956 թվականի նոյեմբերի 1-ին ես սկսեցի մնջախաղի դերասանի իմ կարիերան: Ես հանդես եկա Մոսկվայի պետական համալսարանի ուսանողական ակումբում:   

 

Հաջողությունը շատ մեծ էր

Միակ բանը, ինչն ինձ փոքր-ինչ վշտացրեց, այն էր, որ հանդիսատեսի ընկալած սյուժեն բոլորովին այլ էր, ինչ իրականում ես նրանց ցուցադրում էի, իսկ մնացած ամեն բան հոյակապ էր:

Ըստ էության, այդ օրը ես համարում եմ իմ նախկին կյանքի վերջին և դերասանի ու սցենարիստի կյանքի առաջին օրը:

Այդ օրվանից այն ամենն, ինչով ապրում եմ, ինչն ինձ հուզում է, այսպես թե այնպես արտացոլվում է իմ աշխատանքում, և հիմա իմ կենսագրությունը` այդ մնջախաղն է, ռեպրիզները, որոնք ես կատարում եմ, սյուժեները, որոնք գրում եմ կինոյի համար:

Այդ հիշարժան օրվանից իմ առաջին երեք մնջախաղերին գումարվում էին նորերը: Երբեմն հաջողվում էր հորինել միանգամից երկուսը կամ երեքը, իսկ ավելի հաճախ անցնում էին անպտուղ շաբաթներ, ամիսներ, մինչև որ, վերջապես, երևակայությանս մշուշում, գաղափարների մեջ, որոնք կարող էին պիտանի լինել միայն ընտանեկան շրջանակում, հաջողվում էր մի ինչ-որ արժեքավոր բան գտնել և բեմ բարձրացնել:

Այսպես աստիճանաբար ծնվում էին «Ծանրամարտիկը», «Վարժեցնողը», «Մարդ-արգելքը»  մնջախաղերը: Մի անգամ, համերգից հետո, ավելի ճիշտ` առաջին համերգներից մեկից հետո ես առանձնապես ոգևորված էի և դերասանների համար իմպրովիզ էի անում փակ բեմում: Այդ իմպրովիզներից ծնվեցին «Դեպի քեզ ճանապարհին», «Այսօր հայրիկը ժամադրության է»  մնջախաղերը:

Ինձ համար, որպես մնջախաղի դերասանի, միշտ ամենակարևորը կլինի 1963թ. նոյեմբերի 1-ի օրը: (Ուշադրություն դարձրեք, կրկին նոյեմբերի 1-ը, և սա վերջին անգամը չէ):

Այդ օրը տեղի ունեցավ մնջախաղի իմ առաջին մենահամերգը թատրոնում` «Ամենածիծաղելիի և ամենաթախծոտի մասին»:

 

Իսկ ինչպե՞ս դա տեղի ունեցավ` պատահաբա՞ր:

Իմ կարծիքով` ոչ

Դա, եթե կարելի է այդպես ասել, օրինաչափ

պատահականություն էր

1959թ. ավարտելով ուսումնարանը` սկսեցի աշխատել կրկեսում` որպես գորգի ծաղրածու, և թեև ճակատագիրն ինձ նետում էր քաղաքից քաղաք, բեմահարթակից բեմահարթակ, անցա Օրենբուրգով, Աստրախանով, Սարատովով և առմիշտ հիշողությանս մեջ մնացին գեղեցկուհի Օդեսան, հեքիաթային Կրակովն ու վեհաշուք Լենինգրադը, ես չէի մոռանում մնջախաղի մասին, և այդ քաղաքներից յուրաքանչյուրում մնջախաղի երեք-չորս երեկո էի տալիս:

Այդ նույն տարիներին ես կտրականապես հրաժարվեցի հեռուստատեսությամբ ցուցադրել իմ կրկեսային համարները, քանի որ կարծում էի և կարծում եմ, որ այն, ինչ արված ու գրված է տասներեք մետրանոց մանեժի համար, պետք է հենց այնտեղ էլ կատարվի, իսկ գլխավորն այն է, որ ամենից լավը կրկեսային համարները դիտվում են կրկեսի մանեժում: Ուստի, հեռուստատեսությամբ ես ելույթ եմ ունեցել և ելույթ ունենում եմ միայն հատուկ ծրագրով (օրինակ` «Ռևյու», «Օգոնյոկ») կամ մնջախաղ եմ ցուցադրում: Դա հանգեցրեց նրան, որ շատ հանդիսատեսներ ինձ ճանաչում են որպես միմ: Կարծում եմ` դա սարսափելի չէ: Աստիճանաբար նման աշխատանքը հանգեցրեց նրան, որ մոտ 23-24 մնջախաղ հավաքվեց, և ծագեց մենահամերգի միտքը: Երբ ամեն ինչ պատրաստ էր, ես ստիպված եղա կրկեսի հետ հյուրախաղերի մեկնել Չեխոսլովակիա:

Ինձ հետ մեկնած ընկերներիս ու ինձ անմիջապես դուր եկան այդ երկրի մարդիկ: Ո՞ւմ կարող էր դուր չգալ Կոշիցեի հանդիսատեսների խելահեղ, պարզապես հայկական խառնվածքը: Ես ժամերով շրջում էի Բրատիսլավայի փողոցներով, և Դունայն այնպիսին չէր, ինչպես երգերում է` քրեստոմատիական. պարզապես գեղեցիկ շոկոլադե գետակ` կանաչ ափերով պատած:   

 

Եվ վերջապես, առաջին հանդիպումը Պրահայի հետ

Մի՞թե կհամարձակվեմ գոնե փորձել բառերով ներկայացնել, թե ինչպիսին է այդ քաղաքը: Չէ՛, Պրահան պետք է տեսնել, իսկ մի անգամ տեսնելով` չես կարող չսիրահարվել: Եվ, ինչպես բոլոր սիրահարները, ես, հանդիպումից հանդիպում կարոտելով, նայելով ուրիշ քաղաքների, փորձում էի դրանցում գտնել իմ թախծոտ ու խստաբարո Թագուհու գծերը` զարդարված Վլտավայի կախարդական կամուրջների պսակով, բայց ապարդյուն: Պրահան միակն է աշխարհում:

Դժվար է օբյեկտիվ լինել, ճիշտ գնահատել քո աշխատանքը վերջին 3-4 տարում. դրա համար ժամանակ է պետք, տարածություն: Հավանաբար, դրա համար ես վերջին երեք տարիներն ու առաջիկա տարին, որի համար պլաններ եմ գծում, ընկալում եմ որպես մի երկարատև այսօր:

Այդ երկար օրվա մեջ տեղի ունեցավ կլոունադայի միջազգային մրցույթը: Երջանիկ պահեր Զաբրադլիի թատրոնում և ավելի ուշ` 1966թ., Իրժի Վոլկերի թատրոնում: Լուրջ, իսկական ստեղծագործ աշխատանք ևս մեկ անգամ Մոսկվայի կրկեսում և էլի շատերը տարբեր քաղաքներում, տարբեր բեմահարթակներում ու բեմերում, հեռուստատեսությունում և կինոտաղավարներում: Եղան ցավալի անհաջողություններ, անկումներ, տառացիորեն անկումներ, որոնցից հետո երկար օրեր սպիտակ առաստաղն ես ուսումնասիրում:

Բայց վատը մոռացվում է, և ապագայի մասին մտածելով` երազում ես անել այն, ինչը դեռ չես հասցրել: Ինչո՞ւ եմ ես, ինչպես և ժամանակակից շատ դերասաններ, արենայում, թատրոնում և կինոյում նախընտրում լռությունը: Դա ճիշտ չէ: Մի՞թե մնջախաղը լուռ արվեստ է:

Մի՞թե չեք լսում, թե ինչպես են տնքում Մարսել Մարսոյի ձեռքերը` փորձելով ուղղել անհամար վանդակների երկաթաձողերը:

Ձեզ չի՞ խլացնում ամբոխի մռունչը յուրաքանչյուր «շրջապտույտից», «հնարքից»  հետո, երբ միմը կյանքում առաջին անգամ մարտնչում է ցլի հետ ցլամարտում:

Եվ ձեզ չի՞ խլացնում ամբոխի սուլոցը, երբ մեր հերոսը անհաջողության է մատնվում:

Մնջախաղի աշխարհը լի է ձայներով ու գույներով: Հիշեք «Վագրեր վարժեցնողը»  մնջախաղի վարժեցնողի քարակուռ ու փայլատակող կոստյումը կամ վարորդի յուղոտ հանդերձանքը:

Մի՞թե կարելի է չնկատել հյուրասենյակի անճաշակ ու վայրիվերո ոճը «Նրա ծննդյան օրը»  մնջախաղում:

Որոտում ու թնդում, ծիծաղում ու ծափահարում, աղմկում է կայարաններում, երգում էստրադայում ու կամաց սիրո խոսքեր շշնջում Հսկայական Աշխարհը, և միմի համար դժվար չէ մեզ մի ծայրից մյուսը հասցնել, պատմել մեծի ու փոքրի, ողբերգականի ու ծիծաղելիի մասին:

Պատմել աշխարհի մասին, որտեղ կողք կողքի ապրում են Բարին ու Չարը, և այն մասին, որ մարդն անպայման կհաղթի չարին այս աշխարհում, իր մեջ:    

 

Ի՜նչ դժվար է կոմիկ լինելը

Դա գիտեն միայն  իրենք` կոմիկները: Մենք մշտապես դժգոհում ենք դրանից, բայց...

Մի անգամ հարցազրույցներից մեկում ինձ, թվում է, հաջողվեց ձևակերպել այդ միտքը. «Ծաղրածուն մասնագիտություն չէ, դա աշխարհայացք է»: Եվ քանի որ դուք այդպես եք նայում աշխարհին, ինչով էլ որ զբաղվեք, դուք ծաղրածու կմնաք:

Ինձ միշտ թվում է, որ կլոունադան կամ կոմիկական մնջախաղը, կոմիկական ֆիլմը հեքիաթի նման են, որտեղ կարող է նաև շատ սարսափելի լինել, բայց ամեն ինչ միանգամայն լուրջ է և միշտ տխուր, չնայած երջանիկ ավարտին, տխուր է, որովհետև հեքիաթն ավարտվում է: Պլաններ, պլաններ, դրանք փորում են ուղեղդ` մեկը մյուսին դուրս մղելով և նորերը ծնելով:

Իմ կարծիքով` այսօր տեղի է ունենում ժանրերի, և ոչ միայն ժանրերի, այլև ձևով տարբեր արվեստների միախառնում:

Ինձ էքսցենտրիկայի, կատակերգական սյուժեի պլաստիկ արտահայտության հետ մեկտեղ այսօր հուզում է գույնը: Այն ինձ չի բավականացրել էստրադայում և կրկեսում: Իմ կինոսցենարները ես «գույնով»  եմ գրում, ուզում եմ «կազմակերպել»  գույնը, ինչպես դա արել են Կլոդ Լելյուշը և Ժակ Դենին:

Ինձ թվում է` հսկայական հնարավորություններ և նոր արկածներ են սպասվում իմ ռոմանտիկ ու ծիծաղելի հերոսներին գունավոր աշխարհում: Դա կուժեղացնի ողբերգականի և ծիծաղելիի կոնտրաստը, դուրս կցայտի ու հանդիսատեսի առջև բաց կանի նրանց զգացմունքների մաքուր, նուրբ գույները: Գույնը կատակերգությունում պետք է դառնա լրացուցիչ բաղադրիչ, և ուզում եմ հավատալ, որ այդ օրը սարերի հետևում չէ...

Երեկո է... Վաղեմի սովորությանս համաձայն` քայլում եմ...

Ո՞ւր: Գուցե ինձ սպասում են կինոստուդիայի փոշոտ տաղավարը և շլացնող «դիգերը»: Գուցե կրկեսի լեփլեցուն թասը, որի ոսկեգույն հատակին այնքան դժվար է աշխատել, իսկ գուցե ծանոթ ու խորհրդավոր բեմը, դանդաղ շարժվող վարագույրը, որ մերկացնում է ամենանվիրականն, ինչ ունես հոգումդ... Չգիտեմ: Գիտեմ, որ ամեն առավոտ ես պետք է անցկացնեմ գրասեղանի առջև, այլապես դատարկ կմնաս, և այդ ժամանակ արդեն տնից դուրս չես գա:

Աշուն է... քայլում եմ մեծ քաղաքի փողոցներով: Թխկենու արդեն գրեթե դարչնագույն, թաց տերևն անցավ լապտերի տակով ու ընկավ ոտքերիս մոտ, ահա ևս մեկը տվեց իր բոլոր ուժերը, որ գարնանը վերստին հայտնվեն կանաչ ընձյուղները:

Ես սիրահարված եմ աշնանը: Աշունը Հայտնագործությունների հրաշալի Ավարտն է: Հայտնագործությունների, որոնց մեջ է Նոր Սկզբնավորումների սկիզբը:

 

Դիպլոմը

Մայրս ուղիղ քսան տարի երազում էր, որ իր որդին «բոլորի նման չլիներ»: Նա ծնվել ու մեծացել էր Մարյինա Ռոշչայում, և նրա մոտ ամեն ինչ սովորականի պես էր եղել. դժվար մանկություն, ութ քույր և եղբայր, պատերազմ և ճակատում զոհված ամուսին, հետպատերազմյան սոված տարիներ. ամեն ինչ` ինչպես մարդկանց, Մարյինա Ռոշչայի սովորական մարդկանց մոտ, և նա տենչալով տենչում էր, որ իր տղան լիներ «ոչ այնպես, ինչպես բոլորը»:

Իհարկե, մայրական երևակայությունը որդու համար մասնագիտության ընտրության հարցում ինչ-որ տեղ դեսպանատանը թարգմանչից այն կողմ չէր անցնում: Եվ այնքան էլ հեշտ չէ մարզել երևակայությունը, երբ հազիվ քսան տարեկան ես և օրը քսան ժամ միմատնանի ձեռնոցներ ես կարում աջ ձեռքի համար. այդպիսին էր մոդան պատերազմի ժամանակ, և երբ այդ մոդան անցավ ու Մարյինա Ռոշչայում կրկին ծաղկեցին պուրակները, մայրը այն տասը տարիներին, քանի դեռ չէին կտրել հացենիներն ու տեղը գորշ կոոպերատիվ տուփեր կանգնեցրել, կարողացավ մեծացնել որդուն, վերջին գրոշներով գրքեր էր գնում, որոնք կարդալու համար ինքը ժամանակ չուներ: Ակնոցները դնելով` նա շշունջով կարդում էր շապիկների համարյա անծանոթ հիասքանչ անունները` Կուպրին, Ստենդալ, Անդերսեն, և դժվար, շա՜տ դժվար Ան-տու-ան դը Սենթ Էքզյուպերի. Աստված իմ, լեզուդ կապ է ընկնում:

Իսկ տղան մեծացավ, Մարյինա Ռոշչայի հին ավանդույթի համաձայն` երկու ձեռքով էլ շատ լավ խփում էր ոչ միայն ռինգում, քննություններին հանդուգն էր ու համարձակ իր ինչ-որ անհասկանալի թատերակա՞ն, թե՞ ինչ-որ ուրիշ  «արվեստագիտական»  ինստիտուտում: Եվ երբ ծեր պրոֆեսորներն օրինակ էին բերում նրա համեստությունը, տաղանդն ու դաստիարակվածությունը, նրանք չէին զարմանում, որ նրա մայրն ընդամենը չորս դասարան էր ավարտել, նրանք տեսել էին նրա ձեռքերը:

Եվ մոր համար եկավ երջանիկ օրը. որդին, որը վատ չէր վաստակում և որին նայելով չէին կշտանում հարևանները, վերջապես արեց նրա համար գլխավորը` բերեց այն, ինչին երկար տարիներ սպասել էր մայրը, այն, ինչը ոչ ինքն ուներ, ոչ իր ընկերուհիները. բարձրագույն կրթության դիպլոմը: Մայրը կանգնած էր բակում, տաշտակի մոտ, իսկ հարևանուհին` մորաքույր Ֆրոսյան, նստած էր նստարանին և արևածաղիկ էր չրթում, երբ որդին, պարելով, կատակով մորը նետեց բորդո գրքույկը:

- Բռնի՛ր, մա: Վերջ,- և փախավ:- Շուտով կգա-ա-ա-մ:

Նա չորացրեց ձեռքերը, բացեց դիպլոմը, և անկոչ արցունքները ծռմռեցին բակն ու նստարանին նստած մորաքույր Ֆրոսյային:

- Ի՞նչ պատահեց,- տեղից բարձրացավ մորաքույր Ֆրոսյան:

- Ծաղրածու,- կարդաց դողացող ձեռքերով մայրը, իսկ մորաքույր Ֆրոսյան, գրկելով նրան, ասաց.

- Դե, ի՞նչ ես սրտնեղում, դա էլ է մասնագիտություն:

 

ՍԻՐԵԼԻ ԿՐԿԵՍԸ

Երկրագունդն ափիդ մեջ

Կրկեսում մարդիկ բարդագույն հնարքներ են կատարում:

Նրանք թռչում են գմբեթի տակ, տասնյակ առարկաներով ժանգլյորություն անում, կանգնում ձեռքերի վրա, և այդ ամենը սովորելը, հավատացնում եմ, խիստ բարդ է ու դժվար:

Եվ բարդ է ոչ միայն նրա համար, որ գիշերներն անվերջ մարզումներից կցավեն ձեր ուսերը, կայտուցվեն ձեռնաթաթերն ու արյունով կլցվեն աչքերը...

Այս ամենն, իհարկե, ծանր է, և այնուամենայնիվ, վաղ թե ուշ մոռացվում է: Միայն մի բան երբեք չի մոռացվում. դա այն է, երբ կանգնած ես երկու ձեռքիդ վրա, դանդաղ պոկում ես մի ձեռքդ հատակից և հասկանում ես, որ ափիդ մեջ երկրագունդն է:

 

Ժանգլյորը

Որոտում է թմբուկը, սփռվում է հատու դղիրդը, երեք բուլավաների միջև ճոճվում է ժանգլյորի մարմինը:

- Վայր չգցես, վայր չգցես:

Երեք բուլավա դուրս են թռչում թիկունքի հետևից, ոտքերի տակից, ահա դրանք գլխավերևում են, համարյա գետնին, և մերթ կատաղի պտտվում են, մերթ քարանում օդում:

- Վայր չգցես, ինչպես մի անգամ երջանկությունդ գցեցիր: Այս երեք փայտիկները քեզնից խլել են ամեն ինչ, իսկ ի՞նչ են տվել փոխարենը... Բայդ դրա մասին` հետո: Հիմա քո ափերն արյունոտ ճաքերի մեջ են, և անգութ լուսարձակները խփում, արցունքոտելու չափ խփում են աչքերիդ:

- Չգցես: Դու ժանգլյոր ես: Էլի մի գեղեցիկ հյուսկեն գործիր, մի անհավանական գիծ հորինիր, որը կերևա մի պահ ու կանհետանա...

Հետո, երբ ավարտվեն թմբուկի հարվածները և ավարտին կմոտենա կյանքը, քեզ կասեն, որ դու երջանիկ չէիր կյանքում, որովհետև միշտ աշխատել ես և ուրիշ ոչ մի բանի համար քեզ ժամանակ չի մնացել:

Բայց փոխարենը դու արել ես անհնարինը. մարդ, որի ափերն արյունոտ ճաքերի մեջ են...

Մի՞թե սա Երջանկություն չէ:

 

Նա տխրում էր...

Ծաղրածուների թագավորն ընկերուհի ուներ, որը երբեք չէր ժպտում: Նա մանեքենուհի էր: Բայց չէ՞ որ դա տարօրինակ է` մանեքենուհի, որը երբեք չի ժպտում:

Չէ, ժպտում էր, բայց միայն այն ժամանակ, երբ նրա` ծաղրածուների թագավորի հետ էր: Այն էլ` հազվադեպ:

Որովհետև նա երկար ժամանակով մոռանում էր աղջկան:

Նա ձանձրանում էր ու վիրավորվում:

Բայց երբ նրանք պատահաբար հանդիպում էին, աղջիկն, այնուամենայնիվ, ժպտում էր: Պարզվում է` աղջիկը պարզապես չէր կարողանում բարկանալ նրա վրա:

Չէ՞ որ նա թագավոր է:

 

Աղջկան, որը թռչել գիտի

Դու միայն մի վախեցիր: Քեզ երբեք ոչինչ չի պատահի, որովհետև դու երկու սիրտ ունես: Եթե օդում մի վայրկյանով մեկը կանգ առնի, կողքին երկրորդը կզարկի:

Դրանցից մեկը քեզ քո մայրն է տվել:

Նա կարողացել է դա անել, որովհետև տասնինը տարի առաջ կարողացել է սիրել, սիրել...

Մի ծիծաղիր, շատ դժվար բան է սիրելը:

Իսկ երկրորդ սիրտը ես եմ քեզ տվել: Կրծքումդ պահիր իմ չարաճճի սիրտը:

Եվ ոչնչից մի վախեցիր:

Նրանք կողք կողքի են, եթե մի վայրկյանով մեկը կանգ առնի, երկրորդը կբաբախի:

Միայն ինձ համար մի անհանգստացիր, ինձ համար հեշտ ու հիանալի է քայլել գետնի վրա, դա հասկանալի է բոլորին:

Իմ սիրտը քո կրծքում է:

 

Ծափերը

Ամեն երեկո հսկայական դահլիճում ես հավաքում եմ հազարավոր ծափեր, մարդկային ձեռքերի հազարավոր ճողփյուններ և գրկած տանում եմ տուն:

Դու նստած ես թախտին` գիրքը ձեռքիդ, ծածկված մեծ շալով: Ես վառում եմ լույսը, որ կարողանաս տեսնել այն, ինչ բերել եմ, և փակում եմ պատուհանը, որ նրանք դուրս չթռչեն:

Ծափերը ողողում են ողջ սենյակը, լցվում ոտքերիդ տակ, շատրվանի պես խփում առաստաղին, իսկ դու հրճվում ես փոքրիկի պես: Ես նստում եմ բազկաթոռին և սպասում, թե երբ ամեն ինչ կհանդարտվի ու կլռի: Դու շարունակում ես խաղալ, և ես տխրում եմ, որովհետև ամեն խաղ վաղ թե ուշ ձանձրացնում է:

Ես վեր եմ կենում ու կրնկի վրա բացում պատուհանը, ծափերը դուրս են թռչում փողոց և ցրվում...

Մեկ, երկու րոպե, և ահա լռեց վերջին ծափը:

Ես շրջվում եմ դեպի քեզ, ուզում եմ, որ դու նայես ինձ, ես հոգնել եմ, քաղցած եմ, և ուսերս ցավում են: Բայց դու ոչինչ չես տեսնում ու չես լսում, քեզ խլացրել է հսկայական դահլիճն ու փակել ինձ:

Վաղը ես կրկին կգնամ հավաքելու քեզ համար այն, առանց որի այլևս ապրել չես կարող:

 

Արվեստի ուժը

Մահանում էր ծեր ժանգլյոր Վոյցեխովսկին: Այո, սովորական հյուրանոցում, սովորական մահճակալին, սովորական հիվանդանոցի կողքին, որն զբաղված էր իր հիվանդանոցային գործերով, և դրա համար էլ նրա հեչ պետքն էլ չէր ծեր Վոյցեխովսկին...

Իսկ մահանում էր ոչ թե ինչ-որ մեկը, այլ նույն ինքը` Վացեկ Վոյցեխովսկին` «Երեք հովանոցների արքան»...

Զարմանալի ի՞նչ կա, մի՞թե գավառական հյուրանոցում չեն մահացել Ֆրեդերիկ Լեմետրը, Օռլենևը, Սալվինին:

Իսկ հիմա` նաև Վոյցեխովսկին:

Երեք հովանոցների արքան:

Մահճակալի մոտ մերձավորներն էին: Վասկա «կաուչուկը», Վենիկովը` «սատիրան», և «Միտրիչը»  (սենբերնարի և լայկայի խառնուրդ):

Վոյցեխովսկին լավ չէր: Սիրտը հազիվ էր խփում, ժանգլյորի գնդի նման:

Եվ հանկարծ Վասկայի ու Միտրիչի գլխում մի միտք փայլատակեց: Նրանք վազ տվեցին  հարևան համարները և շուտով երեք գույնզգույն հովանոց բերեցին: Դրեցին Վացեկի առջև ու քարացան:

Վացեկը տեսավ հովանոցները, և նրա աչքերում արցունքներ երևացին: Մենք հանեցինք գլխարկներս, իսկ նա կամաց վեր կացավ, նայեց հեռուն և թախծոտ ասաց. «Շուտ եք թաղում Վոյցեխովսկուն, երեք հովանոցների արքային: Շուտ»: Եվ մոտեցավ լոգարանին: Բոլորը թեթևացած շունչ քաշեցին, Միտրիչը հաչաց, իսկ Վասկան վազեց գարեջրի հետևից:

Այո, հզոր է արվեստի ուժը:

 

Անկում

Երբ ջարդուխուրդ եղա, ինձ «սառը»  հիվանդասենյակ տարան: Այնտեղից դուրս չեն գալիս, այնտեղից վերելակով են դուրս բերում: Իսկ ես ուզում էի այդ հիվանդասենյակից սանդուղքով դուրս գալ:

Ես փորձում էի հիշել, թե հանուն ինչի արժե ապրել:

Հանուն արևի՞:

Արև ունեն բոլորը:

Հանուն գարնա՞ն: Հանուն առաջին ձյա՞ն: Հանուն մայիսմեկյան ամպրոպի՞:

Ես ողջ մնացի: Ես հիշեցի քո թարթիչների դողը, երբ սեղմվեցիր այտիս: Եվ հասկացա արևը, գարունը, առաջին ձյունը, առաջին մայիսյան ամպրոպը:

Գոնե մեկ անգամ էլ սեղմվիր այտիս:

 

Բնակարանը

Չէ, դուք չգիտեք, թե ինչ է ուրիշի բնակարանը: Դրա համար կամ պետք է գող ծնվել` «տուն կտրող», կամ կրկեսի դերասան, միայն այդ դեպքում կհասկանաք ժողովրդական իմաստության ողջ ճշմարտացիությունը. «Ուրիշի տունը մութ անտառ է»: Պատկերացրեք` կրկեսով հյուրախաղերի եք գալիս մի հիասքանչ հարավային քաղաք: Ծառուղիներում ֆիկուսներ են աճում, ծովը դեղատուն է բուրում, և ամեն մի շան բնից դուրս են ցցված հանգստացողների արևառ ոտքերը: Մեզ դիմավորում է ադմինիստրատորը, որը կմկմում է, ձևացնում, դժգոհում գազանների կերի անբավարարությունից, եղանակից և անգամ ձեզնից. ախր, շուտ եք եկել...

Հաջորդ առավոտյան, այն բանից հետո, երբ գիշերել եք կրկեսի կարմիր անկյունում` ծածկվելով բանաստեղծական պաստառով, ձեզ տանում են ձեր ժամանակավոր կացարանն ու ծանոթացնում տանտիրուհու հետ:

- Այո... ասում է նա` սեղմելով շուրթերն ու մտքերը հավաքելով:

Հետո ձեզ տեղեկացնում են, որ դուք իրավունք չունեք անելու... Մոտավորապես քսան կամ երեսուն կետ է հաջորդում, որոնց մեջ չեն մտնում միայն կապն աֆրիկյան հակահետախուզության հետ և ոգեկոչության սեանսները: Դուք գոհ եք: Այնուհետև, սրտապնդվելով, տանտիրուհին ձեզ է հանձնում բանալիների կապոցն ու ձեր գլուխը մտցնում համեմատաբար կարճ, բայց բովանդակալից հրահանգն առ այն, թե ինչպես օգտագործել դրանք:

...Մոտենալով դռանը` դրանից աջ դուք հայտնաբերում եք վանդակապատ պատուհանիկ, վանդակից ներս եք մտցնում ձեզ հանձնված կեսմետրանոց կեռը, ձեզնից աջ ու վերև պարզ շարժումով կեռի սուր մասով բացում եք դռան սողնակը և հայտնվում նախասենյակում: Սողնակով փակում եք դուռը և գնում ուղիղ (ձախ կողմում հարևաններն են)  ու բացում խոհանոցի դուռը: Ձեր սենյակի բանալին կլինի խոհանոցի սեղանի ներքևի երրորդ արկղում, լոգարանի բանալին` ծաղկամանի տակ, զուգարանի բանալին` սառնարանի տակ, լոգարանի լույսը վառվում է ձեր սենյակից, զուգարանի լույսը` լոգարանում... Ինչպես տեսնում եք, ամեն ինչ շատ հեշտ է:

Դուք շնորհակալություն եք հայտնում տանտիրուհուն նրա հոգատարության համար և շտապում եք կրկես` պրեմիերայի: Պրեմիերան հաջող է անցնում, և դա զարմանալի չէ. չէ՞ որ ահա արդեն տասը տարի դուք ամեն օր կատարում եք միևնույն համարը:

Երկու-երեք լցնովի բաժակ գինով դուք նշում եք ձեր հաջողությունը և գիշերային փողոցներով շտապում դեպի տուն:

Դուք հայտնվում եք ձեր սենյակում ընդամենը մի 30-40 րոպե հետո: Ճամպրուկից հանելով ճամփորդական դեղատուփը, դեղ քսելով ու կապելով մթության մեջ խոհանոցում և նախասրահում սուր անկյուններից ստացած կապտուկներն ու թեթև վերքերը, արդեն փորձով զինված` ուղևորվում եք հակառակ ուղղությամբ` գիշերվա համար փակելու բոլոր դռները:

Առավոտվա կողմ վրա է հասնում բաղձալի քունը:

Երազում տեսնում եք, որ հաջողության եք հասնում կլոունադայի միջազգային մրցույթում, Գրան-պրի եք շահում: Տասնյակ թղթակիցներ և լուսանկարիչներ, հարյուրավոր երկրպագուհիներ տառացիորեն մասերի են բաժանում ձեզ, նրանք բռնում են ձեր ձեռքը, թափահարում ուսերը, քաշում օձիքից, խփում այտերին...

...Բացում եք ձեր աչքերը, տեսնում տեղամասային միլիցիոներին, իսկ նրա հետևից ձեզ են նայում կիսահագնված ու զայրացած մարդիկ: Բոլորը խոսում են միաժամանակ, գոռում, եռանդուն հրում ձեզ` օգնելով հագնվել, և տանում են ոստիկանության մոտակա բաժանմունք:

Կես ժամ հետո ձեզ օգնության է հասնում վշտացած դեմքով ադմինիստրատորը` դժգոհելով իշիասից, ճակատագրից ու ձեզնից այն բանի համար, որ դուք, թեև ճիշտ եք հիշել տան ու բնակարանի համարը, բայց շփոթել եք փողոցը:

 

Ինչպե՞ս դառնալ ծաղրածու

Վերջին ժամանակներս այս մասնագիտությունը հատուկ ժողովրդականություն է ձեռք բերել:

Նախ` այն մեդալների արտասովոր առատ բերք է բերում, բայց գլխավորը դափնու տերևն է (որն այնքան քիչ է մեր շուկաներում): 

Վստահ եմ, որ Կարանդաշի, Պոպովի, Նիկուլինի կանայք այդ մթերքի հետևից շուկա չեն վազում, իսկ դա արդեն ինչ-որ բան է:

Երկրորդ` բոլորին գրավում է այդ մասնագիտության մատչելիությունը, դրա համար էլ հեղինակը, որը որոշ չափով նախկինում առնչվել է կրկեսի հետ, ուզում է մի քանի օգտակար խորհուրդ տալ այն բազմաթիվ երիտասարդներին, որոնք որոշել են իրենց նվիրել կլոունադայի հին արվեստին: Ահա այն հատկանիշները, որոնք պետք է ունենա այն մարդը, որը մեծ կոշիկներ ու վանդակավոր տաբատ է հագել.

Հումորը

պետք է իսպառ բացակայի, քանի որ հումորով օժտված մարդը ոչ միայն ծաղրածու չի դառնա, այլև նույնիսկ գրիմավորվել չի կարող: Ծիծաղը կսկսի վերլուծել, խեղդել նրան. ինչպե՞ս նա` միանգամայն նորմալ մարդը, քթին ներսից վառվող հսկայական կարմիր տանձ կկպցնի: Նա չի դիմանա` իրեն տեսնելով հայելու մեջ կանաչ-կարմրավուն կեղծամով: Ծաղրածուն պետք է միանգամայն լուրջ մարդ լինի:

Կյանքի փորձը

պետք է որքան հնարավոր է մեծ լինի: Դուք պետք է տասնյակ մասնագիտություններ փոխեք` համոզվելու համար, որ պիտանի չեք ցանկացած աշխատանքի և ծառայության համար... և այդժամ ելքը մեկն է` արենա՛ն:

Առողջությունը

պետք է կատարյալ լինի, դյուցազնական, ինչպես Ժաբոտինսկունը, քանի որ կրկեսում ձեզ լիքը անակնկալներ են սպասում:

Դուք համազգեստավորների ավելներով բարձրացրած փոշին եք շնչելու:

Ձեր գլխին գմբեթից տրապեցիաներ են ընկնելու, բլոկներ, պտուտակներ և այլ առարկաներ վատ ամրացված օդային սարքերից: Կուլիսների հետևում ձեզ կկծեն ելույթի պատրաստվող, ուստիև շատ զգայուն ու ջղային շներն ու արջերը:

Կրկեսի բուֆետում ձեզ այնպես կկերակրեն... ավելի լավ է նախապես գրանցվես թերապևտի մոտ:

Ընտանեկան դրությունը

Ծաղրածուն անպայման պետք է ամուսնացած լինի: Այդ ժամանակ նա դժբախտ սեր չի ունենա, և նրա ստեղծագործության մեջ չի լինի «Ծիծաղիր, պայաց, կործանված սիրո վրա»  թեման, իսկ դա նշանակում է` նրա համար արդեն ապահովված է բարեհաճ քննադատությունը:

Ստեղծագործելու կարողություն

ծաղրածուն պարտադիր չէ, որ ունենա, անգամ հակառակը` ծաղրածուն պետք է յուրային լինի, հասարակ (առանց ամեն տեսակ «իզմերի», հակումների ու տատանումների) տղա: Նա պետք է հաճախ կրկնի «Կրկեսը կրկես է», «Մենք օպերա չենք, մենք կրկես ենք», «Ձեռքերիդ կանգնես, հաց կուտես»  և այլ ճշմարտություններ:

Եվ միայն դրանից հետո ծաղրածուն կհռչակվի կրկեսի իսկական նվիրյալ և գործընկերների մեջ շատ բարեկամներ ձեռք կբերի:

Խաղացանկը

Այս խնդիրն էական չէ և պարզ է: Դեռ ոչ մի ծաղրածու սեփական խաղացանկ չի ունեցել:

Մամուլին ծաղրածուն

պետք է վերաբերվի խստությամբ, մարդասիրաբար, հիացական, խոժոռ և աստվածավախ: Լրագրողները դա սիրում են, հատկապես վերջինը: Լրագրողի աչքում նորմալ ծաղրածուն պետք է տապիրի նման լինի (տե՛ս Брема, том А, стр.73, с 4 строки сверху до 21 снизу, изд. С.-Петербург, 1911г.), այսինքն` շատ արտասովոր:

Եվ այստեղ վրա է հասնում ամենանրբանկատ պահը. արդյո՞ք ինքներդ պետք է հոդվածներ, էսսեներ և այլ բաներ գրեք: Կտրականապես պատասխանում եմ. «Ոչ», ինչը նշանակում է` «Այո»: Պարզաբանում եմ, որ դուք չպետք է գրեք, ձեզ պետք է գրի առնեն և խմբագրեն:

Դուք հեղինակն եք, բայց ձեր անվան կողքին համեստորեն տեղ է գտել. «Գրառել է այսինչը...»: Եվ այդ ժամանակ ձեր առջև կանաչ ճանապարհ է բացված:

Մի տարի անց ի հայտ է գալիս ձեր առաջին գիրքը: Ահա, իմ կարծիքով, մի քանի օրինակ այն բանի, թե ինչպես կարելի է անվանել գիրքը կրկեսի մասին. «37 տարի գլխիվայր», եթե այդ դիրքում եղել եք, կամ` «Բռնիր ձեռքս»  - թռիչք, «Միշտ քո ատամներում», նկատի ունեմ կաշվե լեզվակը, և, դե, իհարկե, եթե հիմնավորումներ ունեք` «Այո, ես ծաղրածու եմ»: Անպայման սև տառեր արծաթավուն ֆոնին... Ինչպես հասկացավ իմ թանկագին ընթերցողը, խորհուրդների այս բաժինը ամենադժվարն է: Փոխարենը դուք անմիջապես մի շարքում եք հայտնվում այնպիսի մարդկանց հետ, ինչպիսիք են Վ.Շեքսպիրը, Է.Հեմինգուեյը, Լ.Տոլստոյը և Ե.Սազոնովը:

Որպես ամփոփում

պետք է ասեմ, որ եթե երիտասարդն ունի այս բոլոր անհրաժեշտ հատկանիշները, ապա` բարի երթ:

Նրա կյանքն անամպ կլինի, առանց հիմար տառապանքների` ի՞նչ, ինչո՞ւ և ինչպե՞ս:

Երիտասարդ ծաղրածուն պրեմիերաներից առաջ անքուն գիշերներ և սրտի սպազմ չի ունենա: Եվ մենք բոլորս, և ես դա ասում եմ ամենայն լրջությամբ, միայն կնախանձենք նրան:

ԼԵՈՆԻԴ ԵՆԳԻԲԱՐՈՎ

Share    



Գնահատում

Ինչպե՞ս եք գնահատում հոդվածը

Քվեարկության արդյունքները
Copyright 2008 Կայքի նյութերի մասնակի կամ ամբողջական օգտագործելու ժամանակ ակտիվ հղումը Ազգային Գաղափար-ին պարտադիր է:
Խմբագրության հասցեն: ՀՀ, ք.Երեւան, Այգեստանի 9-րդ փող., տ.4
Հեռ.`: (374 10) 55 41 02, ֆաքս` (374 10) 55 40 65
E-mail: [email protected], www.nationalidea.am